- Je las het overlijdensbericht van schrijfster Lidy van Marissing waarin zijzelf wordt geciteerd?
- De mortuis nil nisi bene.
- Je las het dus.
- Niet in de krant maar voor zover het wordt getoond en toegelicht op een literair weblog. Ik begrijp dat de schrijfster die woorden speciaal voor deze gelegenheid dicteerde aan ene Alofs; Hella Alofs, veronderstel ik, vermoedelijk een vriendin.
- "Het is mooi en lelijk geweest. Ik ga mij voegen bij de dode zielen uit Gaza." Dat eerste vind ik wel sterk. Maar...
- De mortuis...
- Excuus voor de gemakzucht van mijn woordspel, maar is het geen dooddoener te stellen dat je over de doden niets dan goeds mag zeggen? Bovendien heeft Van Marissing die woorden nog bij leven gesproken - hoe kan het anders? Die 'dode zielen' doen mij meteen en vervolgens voornamelijk denken aan de Dode zielen van Nikolai Gogol. Dat boek heb jij toch gelezen? En het zal Van Marissing evenmin onbekend zijn geweest. Wie of wat zijn dat, dode zielen?
- Bij Gogol zijn dode zielen gestorven maar boekhoudkundig nog niet afgeschreven lijfeigenen.
- Om het beeld van zulke dode zielen te passen in dat van "de dode zielen uit Gaza" is wel een staaltje kreupele acrobatie nodig, vrees ik - en dan nog.
- Mogelijk heeft ze het niet gogolesk bedoeld. Weet je dat Gogol een Oekraïner was, zoals we dat nu zouden noemen, in elk geval iemand die in de Oekraïense taal geboren en getogen is maar in het Russisch is gaan schrijven? Maar dit terzijde. Wat ik me nu afvraag is waar die zielen van doden - want laten we het daar op houden - uit Gaza dan zijn. Zijn die op een bepaalde plek, afgezonderd van schier ontelbaar andere zielen van even zoveel andere doden uit geheel andere gebieden en volstrekt andere tijden? En kun je als ziel van een niet-gazaanse dode daar dan heen om je aan te sluiten? Ik bedoel...
- ... nil nisi bene!
- Ik bedoel: welk denkbeeld van een hiernamaals ligt in hemelsnaam aan die uitspraak ten grondslag?
- Misschien is het alleen haar bedoeling geweest om ons ook na haar dood of via haar overlijden te laten stilstaan bij wat er in Gaza gebeurt.
- Dus quasi over haar graf of urn heen?
- Zoiets.
- Maar waarom uitsluitend Gaza? Niets en niemand anders?
- Misschien omdat het zo actueel is.
- Alsof ik dat dan nu niet allang zelf weet!
- Haar intentie is of was in elk geval goed, lijkt me. De mortuis nil nisi bene.
- Maar literair kwalitief is het krakkemikkig of op zijn minst naïef wanneer een schrijfster een dode of een de dood in gaande zo laat denken en spreken. Het valt me van de schrijfster tegen.
- Ach, jij en je literatuur die altijd goed en mooi moet zijn! Mooi en lelijk is het leven.