DE MORTUIS

 

    - Je las het overlijdensbericht van schrijfster Lidy van Marissing waarin zijzelf wordt geciteerd?

    - De mortuis nil nisi bene.

    -  Je las het dus.

    - Niet in de krant maar voor zover het wordt getoond en toegelicht op een literair weblog. Ik begrijp dat de schrijfster die woorden speciaal voor deze gelegenheid dicteerde aan ene Alofs; Hella Alofs, veronderstel ik, vermoedelijk een vriendin.

    - "Het is mooi en lelijk geweest. Ik ga mij voegen bij de dode zielen uit Gaza." Dat eerste vind ik wel sterk. Maar...

    - De mortuis...

    - Excuus voor de gemakzucht van mijn woordspel, maar is het geen dooddoener te stellen dat je over de doden niets dan goeds mag zeggen? Bovendien heeft Van Marissing die woorden nog bij leven gesproken - hoe kan het anders? Die 'dode zielen' doen mij meteen en vervolgens voornamelijk denken aan de Dode zielen van Nikolai Gogol. Dat boek heb jij toch gelezen? En het zal Van Marissing evenmin onbekend zijn geweest. Wie of wat zijn dat, dode zielen?  

    - Bij Gogol zijn dode zielen gestorven maar boekhoudkundig nog niet afgeschreven lijfeigenen.

    - Om het beeld van zulke dode zielen te passen in dat van "de dode zielen uit Gaza" is wel een staaltje kreupele acrobatie nodig, vrees ik - en dan nog.

    - Mogelijk heeft ze het niet gogolesk bedoeld. Weet je dat Gogol een Oekraïner was, zoals we dat nu zouden noemen, in elk geval iemand die in de Oekraïense taal geboren en getogen is maar in het Russisch is gaan schrijven? Maar dit terzijde. Wat ik me nu afvraag is waar die zielen van doden - want laten we het daar op houden - uit Gaza dan zijn. Zijn die op een bepaalde plek, afgezonderd van schier ontelbaar andere zielen van even zoveel andere doden uit geheel andere gebieden en volstrekt andere tijden? En kun je als ziel van een niet-gazaanse dode daar dan heen om je aan te sluiten? Ik bedoel...

    - ... nil nisi bene!

    - Ik bedoel: welk denkbeeld van een hiernamaals ligt in hemelsnaam aan die uitspraak ten grondslag?

    - Misschien is het alleen haar bedoeling geweest om ons ook na haar dood of via haar overlijden te laten stilstaan bij wat er in Gaza gebeurt.

    - Dus quasi over haar graf of urn heen?

    - Zoiets.

    - Maar waarom uitsluitend Gaza? Niets en niemand anders?

    - Misschien omdat het zo actueel is.

    - Alsof ik dat dan nu niet allang zelf weet!

    - Haar intentie is of was in elk geval goed, lijkt me. De mortuis nil nisi bene.

    - Maar literair kwalitief is het krakkemikkig of op zijn minst naïef wanneer een schrijfster een dode of een de dood in gaande zo laat denken en spreken. Het valt me van de schrijfster tegen.

    - Ach, jij en je literatuur die altijd goed en mooi moet zijn! Mooi en lelijk is het leven.

    

    

IK

Nee, ik wist het niet. Of niet meer?

    Iemand die de moeite had genomen alsnog mijn Wachten op een vriend (2015) te gaan lezen, na haar lectuur van een beschouwing erover (Fabian Stolk, Klasse, eveneens 2015 *), wilde van me weten of ik dat bewust zo gedaan had: de keuze van de achternamen van de twee op elkaar wachtende vertellers, Maris en Marks.

    - Hoezo?

    "Nou, ze hebben bij elkaar in de klas gezeten en in de klassenlijst in de agenda van hun onderwijzeres zouden ze dus zo genoteerd staan:

        Maris

        Marks,

alfabetisch."

    - Nou en?

    "Die niet gemeenschappelijke letters..."

    - Hoe bedoel je?

    "ik"

    - Nu je het zo zegt te zien... Ik schrik er een beetje van, want, nee, ik weet het niet.

    "Of niet meer?"

_________________________

* zie ook: http://fstolk.blogspot.com/2015/05/nabetrachting-huub-beurskens-wachten-op.html

HET WAS ZO MAKKELIJK

Hoe vervreemdend is het jezelf onverwacht tegen te komen, gezien door de ogen van een je onbekende die jou kennelijk herkende.

    Naar aanleiding van het overlijden van Lidy van Marissing kwam her en der ook Jacq Vogelaar ter sprake.

En wat struinend op het internet belandde ik quasi zomaar in iemands notities over de begrafenis van Jacq nu al bijna dertien jaar geleden:

    "H.C. ten Berge stapt met grote passen op het grind. Verder zijn het Piet Meeuse, Barber van der Pol, Huub Beurskens, Cyrille Offermans, Marion, Yves van Kempen met Brecht. Ik zie Meneer Nieuwenhuis, de vormgever, Robert Anker, Willem van Toorn, Tom van Deel, Xandra Schutte, Nicolaas Matsier, Erik Lindner (de jonge garde), vele anderen. Laat ik Pieter de Nijs en Liesbeth van Nes niet vergeten en Sjef Bogman, mijn studiegenoten. Vrienden. De aula is vol. Er is muziek drie keer; er zijn 12 sprekers. Het hadden er ook 1200 honderd kunnen zijn. Misschien wel moeten zijn. Over Jacq kun je blijven praten en spreken. Het is nooit genoeg."

    Dat en meer noteerde Willem Broens op 19 december 2013, een dag na de begrafenis, de dag waarop ik zelf het gedenkgedicht "Acht met stuurman" noteerde, ja, noteerde, want het was zo makkelijk er poëzie van te maken.

LIDY VAN MARISSING I.M.

De schrijfster Lidy van Marissing (*1942) is niet meer. Ik vind het altijd weinig decent wanneer iemand zichzelf opvoert bij iemands heengaan. Toch herinner ik me allereerst dat zij een van de weinigen was die decennia terug mijn werk positief op waarde wilde en kon schatten (zoals in de Volkskrant van 30.08.1980). Komend voorjaar zullen haar poëzie en een keuze uit haar prozawerken bij Koppernik verschijnen.

NOBELPRIJSVOORSPELLING 2

In mijn vorige post tipte ik Kopperniks Fleur Jaeggy als Nobelprijslaureaat. Maar het kan en mag ook Kopperniks Anne Carson zijn!

https://www.koppernik.nl/auteurs/anne-carson/

________________________

NASCHRIFT

En ja hoor! Een paar uur na bovenstaande voorspelling bleek ik het bij het juiste eind te hebben.

NOBELPRIJSVOORSPELLING

 

De Zwitserse Fleur Jaeggy krijgt de Nobelprijs voor Literatuur 2026. Niet voor niets is haar werk in Nederlandse vertaling te vinden bij kwaliteitsuitgeverij Koppernik.

https://www.koppernik.nl/?s=fleur+jaeggy&post_type=product&dgwt_wcas=1

______________

Arnon Grunberg kan het wel met me eens zijn, zie ik:

https://www.arnongrunberg.com/now/blog/34901-funerals

NOBELPRIJSNONNOMINATIE

Even mijn kansen op de Nobelprijs inschatten op grond van de hoeveelheid boekpublicaties en hun verschijningsdata in de Nobelbibliotheek van de Zweedse Academie.

    Drie. En alledrie van vóór 2000. Hoewel ik toch al vele jaren praktisch wekelijks naar en over de Nobelweg hier dicht bij huis pelgrimeer.

Stefan Hertmans daarentegen is voor de Nobelprijs genomineerd, zo wordt alom gemeld, want dat heeft ene Van Kalmthout als voorzitter van de Nederlandse letterkundigenclub bekendgemaakt.

    Ja, Hertmans heeft voor zoiets letterlijk en figuurlijk van alles en nog wat mee, achter zich, om zich heen en aan zijn zijde. Liefst zesentwintig nominaties voor en veel toekenningen van literaire prijzen, aldus Wikipedia. Meerdere boeken omgezet in meerdere talen. Een relationeel hecht verankerde literair-cultureel invloedrijke kongsi. (De volgorde van mijn opsomming is willekeurig.) Lezingen, optredens en interviews alom, ook internationaal. Door een koning onderscheiden. Politiek en moraalfilosofisch aan de algemeen en officieel als correct beschouwde kant van het spectrum, getuige onder meer zijn publiekelijke aanval op coronavaccinatieweigeraars als moreel ontaarde egoïsten die de weldaden van de democratische samenleving onder druk zetten. Intussen een dictie in en van zijn poëzie en poëtisch proza die poëzieminnenden verzaligd de ogen doet sluiten. 

    Maar. In de Zweedse bieb hebben ze van Stefan Hertmans slechts tien boeken meer dan van mij, en van de laatste tien jaren is er helemaal niets.

    https://lib.nobelbiblioteket.se/search*swe/?searchtype=a&SORT=D&searcharg=Hertmans

    Het zou nog kunnen dat die werken pas in de catalogus worden opgenomen nadat de Nobelcommissieleden ze allemaal hebben gelezen.

    Maar maar. Op de site van de Zweedse Academie staat bij de regels voor nominaties dat inderdaad voorzitters van schrijversorganisaties namen voor kandidaten kunnen aandragen.

    Echter: "It is not permitted to make one's nomination public [...]."

    https://www.svenskaakademien.se/en/the-nobel-prize-in-literature/rules-for-nominations

    Dus wat die Van Kalmthout gedaan heeft is tegen de spelregels.

    Met welke gevolgen vandien? Zou hij eigenlijk zelf niet willen dat de kandidaat van zijn club kans maakt? Een Belg? Heeft hij geen trek in een verplicht reisje naar Stockholm? Of zou hij, ervan uitgaande dat de kans op de allerinternationaalste prijs miniem is, hebben gedacht: dan maar wat rumoer en aandacht in de eigen contreitjes?

    Maar maar maar in die contreien kent men ook het spreekwoord dat je nooit weet hoe een koe een haas vangt.