dinsdag 7 augustus 2018

GIFTIG GETIKTE AFORISMEN 14


Dichter E dwong hem zich plaatsvervangend te schamen doordat hij er prat op ging dat hij bijna 18000 kilometer was gevlogen om voor een stuk of honderd Spaanstaligen een stuk of wat Nederlandstalige gedichten voor te lezen. Aangezien niemand die schaamte zag en dus kon begrijpen, verbitterde ze op slag tot minachting.
*
Variant. Dichter L stelt zich telkens voor, wanneer hij bijvoorbeeld in het cultureel centrum ‘De zingende zaag’ van het Nederlandse provinciestadje X voor enkele tientallen plaatselijken uit zijn dichtwerk voorleest, dat hij niet met de trein en de bus het centrum heeft bereikt, maar is afgehaald van de aeropuerto, daarna eerst een nacht heeft doorgebracht in een hostal, dat het centro cultural ‘Sierra musical’ heet en de toehoorders innig cultureel genieten van zijn exotische Nederlands dat ze zo mooi niet begrijpen. Hij laat zich dan ook steevast introduceren als dichter die eerder in het verre buitenland was uitgenodigd. Echter toen dezelfde dichter na bijna 9000 gesubsisieerde vliegkilometers van het vliegveld was afgehaald, daarna eerst de nacht gesubsidieerd had doorgebracht in een hostal en toen in centro cultural ‘Sierra musical’ zijn Nederlandse gedichten voorlas aan de 31, nee, 33 toehoorders die ze niet konden begrijpen, vergat hij zich voor te stellen dat hij niet met het vliegtuig maar met de trein was gekomen, dat ‘Sierra musical’ hetzelfde was als ‘Zingende zaag’, dat…
*
Gombrowicz: ‘Al die discussies over de roeping van de schrijver om te strijden tegen de leugen, over zijn rol als ontmaskeraar – terwijl ze heel goed weten dat ze maar wat kletsen in ruil voor de reis die hun is aangeboden. En ze weten dat iedereen weet dat ze het weten! Een courtisane heeft eens tegen me gezegd: “Iedereen verkoopt wat. Ik verkoop mijn lichaam.” Maar zij hield tenminste geen referaat over de Authenticiteit als Fundament van de Ontwikkelingsperspectieven van de Cultuur.’
Akkoord, op één detail na. ‘En ze weten dat iedereen weet dat ze het weten’ zou moeten zijn: ‘En ze weten dat iedereen zou moeten weten dat ze het weten.’
*
Voorstelbare onvoorstelbaarheden.
– Een toehoorder die de voordracht van een dichter onderbreekt met de vraag of hij de vorige twee regels nog eens zou willen herhalen omdat hij werd afgeleid door de onuitgeschoren nek van de persoon voor hem of de spitse damesknie naast hem.
– Een toehoorder die de voordracht van een dichter onderbreekt met een zinvolle suggestie ter verbetering van versregels drie en vijf.
– Een dichter die een vrijwilliger onder zijn toehoorders vraagt om zijn gedichten op het podium te komen voorlezen om zelf diens plaats in de zaal te kunnen innemen of, beter, de zaal te verlaten.
– Een dichter die zich ervoor schaamt zich er niet voor te schamen zich als dichter te laten presenteren.
– Een dichter die wordt aangekondigd als bakker en er niets van bakt omdat niet alleen geen oven op het podium staat, maar zelfs water en meel niet op zijn lessenaar voorhanden zijn. Een bakker die wordt aangekondigd als dichter en applaus oogst voor het declameren van zijn recepten voor kersenschuimtaart en petitfours met cappuccino.
– Een dichter die niet wilde ingaan op de uitnodiging om uit eigen werk te komen voorlezen, zijn poëzie die in de zaal waar hij niet optrad een staande ovatie ontving.
*
Franz Kafka las meerdere keren in de kleine, besloten kring van vrienden en kennissen uit zijn verhalen voor en moest daarbij steevast om zijn eigen teksten lachen.
Je het proces voorstellen van hoe Kafka het podium op moet voor een volle zaal waarbij hem het lachen voor eens en altijd vergaat.
*
Kafka miskennen door zijn werk onnavolgbaar en dat van bepaalde anderen na hem kafkaësk te noemen.
*
Schrijver J won nooit een eigentijdse commerciële literatuurprijs zoals de A-, B- of C-prijs. Tot teleurstelling van zijn uitgever. Wel werd hem de nog slechts in traditioneel aanzien staande, niet commerciële H-prijs voor zijn hele oeuvre toegekend. Tot opluchting van zijn uitgever die eindelijk J’s volgende boek kon weigeren.
*
Weedom van een schrijver: de prijs verachten die hij verwachtte.
*
Dag na dag heeft D er meer vrede mee dat er van F’s roman tweehonderduizend exemplaren meer werden verkocht dan van de zijne. Het aantal levende aardbewoners die F’s roman niet lazen neemt namelijk intussen even hard toe als dat van degenen zijn eigen roman niet lazen. Gisteren rond deze tijd waren het er nog  7.640.537.975 respectievelijk 7.640.557.975, inmiddels zijn het er 7.641.000.400 respectievelijk 7.641.020.400 – allebei in één dag 462.425 niet-lezers erbij en dus een percentueel almaar verwaarloosbaarder verschil.
*
Niet eerder in de menselijke geschiedenis was de individuele mens in en door zijn eigen cultuur zo snel ‘achterhaald’ als heden. De artistieke avantgardisten voelden dat gebeuren en probeerden zelf voorop te lopen. Een vrij onnozele gedachte en navenant hopeloze poging om een rol van belang te spelen bij het bepalen van de koers van de ratrace, zoals een eeuw later blijkt, al wenst nog lang niet iedereen dat in te zien.
*
In het door de culturele conjunctuur achterhaald zijn ligt de enige mogelijkheid tot artistieke vrijheid, mits je dit achterhaald zijn niet verwart met teruggrijpen en -vallen.
*
‘Vernieuwing’ als criterium heeft van de kritiek beunhazerij gemaakt.


Zie HIER aflevering 1, HIER2 , HIER3, HIER4, HIER5, HIER6, HIER7, HIER8, HIER9 , HIER10, HIER11, HIER 12 en HIER 13.